Gospodarka
Ryzyko wynikające z niedostatecznej określoności przepisów podatkowych musi spoczywać na państwie a nie na podatnikach
26.03.2015

Prof. dr hab. Teresa Dębowska-Romanowska, specjalistka od prawa finansowego i sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku, przesłała do podkomisji stałej ds. monitorowania systemu podatkowego swoją opinię w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa, który został przedstawiony przez prezydenta.

Z opinii pani prof. dr hab. Teresy Dębowskiej–Romanowskiej dotyczącej przedstawionego przez prezydenta projektu ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, jasno wynika, że zagadnienie wprowadzenia do Ordynacji podatkowej art. 2a, wyrażającego zasadę in dubio pro tributario, można rozpatrywać w o wiele szerszym i znacznie bardziej fundamentalnym zakresie, niż czyni się to zazwyczaj.

Prof. Dębowska-Romanowska zwróciła bowiem uwagę na fakt, iż w świetle art. 217 Konstytucji, z którego wprost wynika wymóg kwalifikowanej określoności ustawy podatkowej, tj. „takiego zdefiniowania podmiotu, przedmiotu i stawek podatkowych w ustawie, by w pełni przewidywalna była dla każdego kwota podatku”, nie może zaistnieć sytuacja, w której podczas dokonywania wykładni przepisów prawa podatkowego napotkane są „niedające się usunąć wątpliwości”, ponieważ w takim przypadku analizowana ustawa nie spełnia ww. wymagań określoności, a zatem nie jest ustawą podatkową.

Oczywiście nie może więc być wówczas mowy o powstaniu obowiązku podatkowego. Prof. Dębowska-Romanowska stwierdziła ponadto, że ryzyko wynikające z niedostatecznej określoności przepisów podatkowych musi spoczywać na państwie a nie na podatnikach. Z powyższych rozważań można więc wyciągnąć wniosek, że w sytuacjach, w których podatek nakładany jest na podatnika na podstawie niewystarczająco precyzyjnych przepisów ustaw podatkowych, niespełniających zawartego w art. 217 Konstytucji wymogu określoności norm podatkowych, łamana jest Konstytucja.

Dodatkowo, przy samowymiarze podatku – podatnik w oczywisty sposób wybiera najkorzystniejszą dla niego interpretację przepisów podatkowych, jeśli taki wybór spomiędzy różnych linii orzeczniczych istnieje. Zdaniem prof. Dębowskiej-Romanowskiej, organ nie powinien w takim wypadku wyciągać ujemnych konsekwencji (w postaci odsetek za zwłokę, „a tym bardziej odpowiedzialności karnej”) wobec podatnika, przy czym jednocześnie zaznaczyć należy, że w świetle Konstytucji istnieje tylko jedna kwota podatku należnego w danym stanie faktycznym.

Wobec powyższych uwag, tym istotniejszy wydaje się być przedstawiony przez prezydenta projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej, i tym konieczniejsze staje się szybkie procedowanie go, uwzględniające wnikliwą dyskusję na temat konkretnej treści poszczególnych przepisów, która skutkować powinna uchwaleniem ich w najdoskonalszym możliwym brzmieniu.

Jakub Bińkowski